Toprak ve İklim


Toprak ve İklim İstekleri..


Başarılı bir üretim yapabilmek için ön koşul, salep orkide türünün istediği toprak ve iklim özelliklerini ona sağlamaktır.
Toprak özelliklerinin salep orkidelerinin hayat döngülerinde çok önemli rolleri vardır. İlk etapta besi dokusundan yoksun olan tohumların çimlenme ve devamında sürgün gelişiminde toprak mikroorganizmaları hayati görev üstlenmektedir. Bu açıdan toprak tekstürü yanında organik madde içeriği, su tutma kapasitesi ve mineral madde kapsamı gibi birçok etmen verimliliği etkilemektedir..
Çimlenme ve gelişme şansı bulan tohumlar, ilk yılki vejetasyon sonunda 3-5 mm’lik minik bir yumru geliştirebilmektedir. Sonraki yıllarda yumruların irileşmesi için toprağın fiziki yapısı yanında besin maddelerince zenginliği önemlidir. Ancak tek bir tür ya da cinsten bahsedilmediği için salebin toprak isteği konusunda net bir ifade kullanmak mümkün değildir. Hatta aynı cinse dahil türlerin toprak isteklerinde farklılık görülmektedir.
Karasal orkidelerin toprak pH’sı 4.5 – 8.0 arasında olduğu belirtilmektedir. Bu sonuçlara göre çalışma materyali olan salep türlerinin yayılışı ile toprak pH’sı arasında üç tip ilişki bulunmaktadır. Bazı salep türleri düşük pH’larda, bazı türler yüksek pH’larda, bazı türlerde ise hem düşük hem de yüksek pH’larda gelişmektedirler.


Toprak ve İklim İstekleri..


Toprak isteklerinin henüz yeterli düzeyde belirlenmemesi nedeniyle üreticilerin çeşit bazında ön denemeler yapması mecburidir. Çeşitliliğin çok olması ve her türün farklı isteklerinin bulunması ön deneme yapılmasını zorunlu kılmaktadır.
Yetiştirilecek türlerin iklim istekleri açısından değerlendirilmesi ise daha özen gerektiren bir konudur ve ön denemelerin yapılması iklim etkilerini belirlemek için de önemlidir.
Türkiye Toprak Haritasını PDF formatında indirmek için aşağıdaki linkin üzerine gelerek tıklayınız.
Türkiye Toprak Haritası.PDF

Zira salep orkideleri türlerinin dağılımı en başta iklimsel faktörler tarafından belirlenmektedir. Salep orkidelerinde tohumların çok uzak mesafelere yayılabildiği bilinmektedir. Ancak türlerin kendi ekolojik gereksinimlerini karşıladıkları ekolojilerde hayat bulması iklim açısından çok seçici olduğunun göstergesidir.
Yetiştiricilik düşünüldüğünde öncelikle üretim yapılacak bölgenin etrafında yayılış gösteren türler tercih edilmelidir. Farklı bölgelerden yumru ya da fide getirmek söz konusu olduğunda ise getirilecek türün yayılış ve adaptasyon kabiliyeti araştırılmalıdır. Aksi takdirde başarı şansı düşüktür.


Tür seçimi yapılmadan bölgeler arası yumru ya da fide taşınması ile yetiştiricilik faaliyetlerine başlanıldığında yaşanılan birçok olumsuzluklar görülmüştür. Örneğin Ege bölgesi sahil bandında hayat bulan bazı türlerin İç Anadolu bölgesine taşınması durumunda getirilen yumruların çıkış sonrası soğuktan yandıkları gözlemlenmiştir. Başka bir örnekte İzmir’den Samsun’a taşınan türlerin iklime adapte olamayıp gelişim geriliği gösterdiği tespit edilmiştir.


Kısacası salep orkideleri, yetiştiği bölgenin sıcaklık, ışıklanma süresi ve şiddeti, yağış, nispi nem düzeyi, rüzgar şiddeti, arazinin bakısı ve toprak nitelikleri başta olmak üzere çevresini saran tüm ekolojik faktörlerden etkilenmektedir. Kazanç amacı ile icra edilecek salep tarımında uygun çeşit seçiminin pratik yolu, bölge çeşitlerinin tanınması, üretime uygunluklarının araştırılması ve ön denemeler ile uygun çeşitlerin seçiminin yapılmasıdır.

İklim İstekleri :

• Türkiye’nin hemen hemen her bölgesinde salep orkidelerinin kültürel yetiştiriciliği yapılabilir.
• Ancak özellikle kıyı bölgeleri dışında karasal iklimin daha soğuk yaşandığı İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgeleri ile kıyı bölgelerinin 800 metre üzerindeki rakımlarda kışın bazı dondan korumak amaçlı bazı önlemler alınmalıdır.
• Ege bölgesi salep orkideleri 600 - 800 metreye kadar rahatlıkla yetişmektedir.
• Daha yüksek rakımlarda denemeler yaparak çıkan sonuçlara göre hareket edilmelidir.

Toprak İstekleri :

• Hafif bünyeli, kışın su tutmayan süzek ve organik maddece zengin topraklar yetiştiricilik için uygundur.
• Ağır bünyeli topraklarda, dere kumu, orman toprağı, leonardit ve iyi fermente edilmiş çiftlik gübresi gibi materyallerle iyileştirme yapılarak uygun yetiştirme ortamları oluşturmaya çalışılmalıdır.

Gübre Önerileri


Toprak yapısı ne olursa olsun dikim alanındaki toprağın mutlaka çok iyi işlenmesi ve organik maddece zenginleştirilmiş olması gerekmektedir. Toprak iyileştirilmesi ve zenginleştirilmesi için;

Orman Toprağı
Solucan Gübresi
Koyun-Keçi Gübresi
Çiftlik Gübresi
Kompost Gübreler
Leonardit

Toprağa takviye edilmesi önerilmektedir.

Herkese yardım edemeyiz,
ama herkes birine yardım edebilir..